Fontlar ve tipografi ile her gün karşılaşıyoruz, gazetede, televizyonda, reklamlarda, internette… Her gün karşılaştığımız bir şeyi sanat olarak düşünmenin zor olduğunu biliyoruz.
Tipografi, makine temelli baskı tekniği ortaya çıktıktan sonra gelişen, uygun fontları seçerek, boşlukları ayarlayarak uygulanan teknik. Yazı tipini, font büyüklüğünü, satır uzunluğunu, aralığını değiştirebilirsiniz, amaç okunabilirliği artırmaktır.
Başlıkları tırnaksız (sheriff), yazının gövdesini ise tırnaklı fontlarla yazmak, küçük kullanacaksanız pixel font seçmek gibi püf noktaları, yazılan yazıyı daha okunabilir kılar.
Ya amaç okunurluğu artırmak değilse?
Ya amaç görsel iletişimse? Tipografi, aslında bir taraftan bilim, bir taraftan da sanat. Bilim diye ele alınabilir çünkü bitmek bilmeyen parametrelere sahip. Örneğin karakterlerin arasındaki boşlukları ayarlama anlamına gelen kerning, İngilizce’de ayrı, Türkçe’de ayrı oranlara sahip. Font tasarlarken eğrilerin yarıçaplarını, tepe noktalarının gövdenin kalınlığa oranlarını hesaplamak, optik boyutu hesaba katmak gerekli. Nereden baksanız matematiksel denklemler yani.
Tipografikerler, sanat yönetmenleri, grafik sanatçıları, artık tipografiyi sadece görsel öğeleri destekleyen bir yardımcı olarak değil, görsel öğenin ta kendisi olarak kullanıyor. Kelimeleri ve karakterleri daha çekici göstermenin yollarını buluyor. İşte bu noktada tipografi görsel analiz yeteneğine sahip gözlerde sanat haline geliyor. Buna belki de illüstratif tipografi demeliyiz.
Tipografi ile yapılan denemeler, ortaya güçlü tasarımlar çıkarabilir. Kaligrafi geleneği olan bir toplum olarak bunu biz iyi biliyoruz. Tasarımın bu alanında uzman olabilmek için uzun süre egzersiz yapmak ve estetik görüş açısını geliştirmek için görsel sanatları yakından takip etmek gerekiyor.
İyi bir tipografiker olmak için ilk kural, yapılan işin nasıl doğru olacağını değil, nasıl doğru görüneceğini bilmek. Sonuçta elinizdeki medyum farklı olsa da ortaya çıkaracağınız işin de bir kompozisyonu var.
3D tipografi
Arka plan tasarımlarının önüne üç boyutlu objeler olarak yerleştirilen yazı tipleriyle oluşturulan kompozisyonlara 3D tipografi deniyor. Hızla popüler olmaya başladı çünkü çok daha eğlenceli işler yapmaya uygun bir disiplin. Tasarımcılar arasında henüz 3D tipografinin gerçek bir sanat olup olmadığı tartışılıyor. Genellikle 3D yazılımları kullanılarak yaratılan harfler, daha sonra grafik programları ile birleştiriliyor. En çok tercih edilen kombinasyon, Xara 3D ve Photoshop.
Karakterlerin asıl yüzleri, çeşitli kaplamalar için uygun birer kanvas olduğundan da ortaya çok dinamik işler çıkabiliyor. 3D tipografi için dijital tipografi dendiği de oluyor. Nik Ainley, bu işin piri kabul ediliyor.
Kinetik tipografi
Dijital tipografinin bir adım ötesi de kinetik tipografi ya da diğer adıyla hareketli tipografi. Motion typography ve animated text de sıklıkla kullanılan tabirler. Bu disipline, web, müzik videoları, reklamlar ve film jeneriklerinden alışkın olmalısınız. Kabaca, uçan kaçan yazıların oluşturduğu videolar bunlar.
Tabii tesadüfi yönlere kaçmıyorlar. Belli bir fikir veya duyguyu vurgulamak için uçuşuyorlar. Normalde statik tipografiye, dış ses ve görüntüler ile duygu kazandırılırken kinetik tipografide bu duygu hareketle veriliyor. Araştırmalar, kinetik tipografi ile iletilen mesajın, izleyicinin algısına statik tipografiye göre daha iyi yerleştiğini gösteriyor. İşin ilginci, kinetik tipografinin ilk örneğine Alfred Hitchcock filmi “North By Nortwest”in jeneriğinde rastlanması.
Kinetik tipografi için genellikle Flash ve After Effects kullanılıyor. Hevesli okuyucular, Carnegie Mellon Üniversitesi’nin kinetik tipografi motorunu da deneyebilirler.
